Pro Memoria 25

Pro Memoria 25 Z obchodami 62 rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau zbiegło się wydanie najnowszego, 25. numeru pisma „Pro Memoria”, który poświęcony został refleksji nad ludobójstwem popełnionym na Żydach przez nazistowskich Niemców. W bieżącym numerze obok tekstów historycznych, dotyczących nazistowskiego planu Zagłady żydowskich obywateli państw europejskich, urzeczywistnianego w obozach Auschwitz, Majdanek, Kulmhof, Bełżec, Sobibór, Treblinka, na szczególną uwagę zasługuje artykuł prezentujący wyniki badań ruin krematorium i komory gazowej II byłego Auschwitz II-Birkenau i stropu komory gazowej krematorium I w byłym obozie Auschwitz I. Autorzy tego artykułu, badacze ruin – wykorzystując możliwości współczesnej nauki z zakresu inżynierii, techniki komputerowej i fotograficznej – dostarczyli niepodważalnych dowodów na istnienie wrzutni Cyklonu B w stropach komór gazowych w obozach Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. Na różne sposoby definiowania pojęcia Holocaust zwracają uwagę autorzy artykułu o terminach: Holocaust, Zagłada, Szoa i ich obecności w polszczyźnie potocznej i dyskursie naukowym. W dociekaniu prawdy o Holocauście ważna rolę odgrywają świadectwa ofiar, które reprezentują w omawianym numerze teksty wyjątkowe, także dlatego, że po raz pierwszy prezentowane są Czytelnikowi polskojęzycznemu fragmenty notatek członka Sonderkommando, Załmena Gradowskiego, a także towarzyszące im wspomnienia Chaima Wolnermana i Jeheszwy Wygodzkiego. Numer ilustrują prace artystki Elżbiety Janickiej, Miejsce nieparzyste, która podjęła ryzyko wyrażenia niewyrażalnego fotografując powietrze nad albo w: Majdanku, Bełżcu, Sobiborze, Treblince – miejscach, gdzie istniały nazistowskie obozy zagłady.